- Vi har lært mykje av kvarandre
Tekst og foto: Håvar Fagerli
Nordavind 2026 samla sivile og militære beredskapsaktørar til ei omfattande samvirkeøving i Vågsøy. Aktørane har fått betre kjennskap til kvarandre, bygd viktige relasjonar og gjort erfaringar som kan styrkje beredskapen når det verkeleg gjeld.
Torsdag 17. september vart Nordavind 2026 gjennomført etter nær eitt år med planlegging. Stad HV-område, politiet, Helse Førde, Kinn kommune, Måløy legekontor, Kinn brann og redning, Sivilforsvaret og Røde Kors deltok.
Dette var første gong ei samvirkeøving av denne typen og i dette omfanget vart gjennomført mellom Forsvaret og sivile beredskapsaktørar i området.
Målet var å utfordre aktørane på kommunikasjon, informasjonsdeling, rolleforståing og koordinering når fleire organisasjonar må løyse oppdrag samtidig.
Evalueringane viser at mykje fungerte godt. Samtidig avdekte øvinga utfordringar og ulikskapar i arbeidsmåtar, omgrep og informasjonsflyt. Nettopp dette gir aktørane konkrete erfaringar å arbeide vidare med.
Planleggingsgruppa.
- Vi har lært mykje
For Stad HV-område har Nordavind 2026 gitt verdifull erfaring med å samarbeide med
sivile beredskapsaktørar i ein kompleks situasjon.
Øvingsleiar og områdesjef Håvar Tandstad meiner noko av det viktigaste resultatet er at
organisasjonane no kjenner kvarandre betre.
Scenarioet for Nordavind 2026 var ein eksplosjon som førte til fleire såra og falne HV-soldatar. Foto: Håvar Fagerli
– Vi har blitt endå betre kjende med kvarandre sine etatar. Veldig mykje av det eg såg
under øvinga var bra, og vi har gjort oss mange nyttige erfaringar og lært mykje. Ting gjekk
ikkje heilt etter planen – men det var også noko av poenget med å øve, seier Tandstad.
Håvar Tandstad, Stad HV-område:
– Det er mykje betre å oppdage kva vi kan gjere betre under ei øving enn den dagen vi står i ein reell situasjon. No har vi eit godt grunnlag for å utvikle samarbeidet vidare.
Verdifull erfaring med samarbeid
Politiet trekkjer fram det gode samarbeidet mellom aktørane og erfaringane frå
Nordavind 2026.
– Vi har hatt eit svært godt samarbeid med dei andre aktørane gjennom heile
planlegginga. Under øvinga fekk vi testa korleis samarbeidet fungerer i praksis når
situasjonen blir kompleks og fleire aktørar må løyse oppdrag samtidig.
Roger Gundersen, Vest politidistrikt:
- Vi har fått med oss nyttige erfaringar som vi kan ta med oss vidare. Nordavind 2026 har vist kor viktig det er med tydelege roller, god informasjonsdeling og ei felles forståing av situasjonen.
– Gjennom slike øvingar blir vi betre kjende med kvarandre, får avdekt utfordringar og kan utvikle samarbeidet vidare. Det gir oss eit betre grunnlag for å handtere alvorlege hendingar saman, seier Gundersen.
Kommunikasjon mellom Politiet og Forsvaret var eit sentralt øvingsmoment. Foto: Håvar Fagerli
– Relevant og lærerik øving
Helse Førde opplevde Nordavind 2026 som ei relevant og lærerik øving, med gode høve
til å trene på triagering, pasientbehandling, samhandling og koordinering på tvers av
aktørane.
Hilde Rotihaug, Helse Førde:
– Øvinga gav eit realistisk bilete av korleis ulike delar av beredskapen må samarbeide når situasjonen er kompleks og utfordrande, seier Hilde Rotihaug Humborstad, seksjonsleiar i prehospital avdeling i Helse Førde.
Hilde Rotihaug Humborstad trekkjer særleg fram gode kontaktpunkt, tydelege roller og etablerte kommunikasjonslinjer som viktige læringspunkt.
– Slike øvingar byggjer relasjonar, skaper felles situasjonsforståing og gjer oss betre rusta til å handtere alvorlege og samansette hendingar i fellesskap, seier Humborstad.
Nordavind la til rette for å trene på triagering, pasientbehandling, samhandling og koordinering på tvers av aktørane. Foto: Håvar Fagerli
– Svært nyttig og realistisk øving
Kommuneoverlege i Kinn kommune, Rune Nordpoll, omtalar Nordavind 2026 som ei svært nyttig og realistisk øving. Samarbeidet mellom legekontoret, ambulansetenesta og dei andre aktørane fungerte godt, og øvinga gav nyttig erfaring med teamarbeid under press.
Rune Nordpoll, kommuneoverlege
– Slike øvingar gir betre kjennskap til kvarandre sine roller, ansvar og arbeidsmåtar. Dei bidreg til å avdekkje ulik forståing av omgrep og prosedyrar, noko som styrkjer samhandlinga og beredskapen ved reelle hendingar.
Lege og sjukepleiar frå Måløy legekontor og sanitetssoldatar frå Stad HV-område i aksjon. Foto: Håvar Fagerli
Verdifullt å øve saman
Sivilforsvaret trekk fram både den grundige planleggingsprosessen og sjølve øvingsdagen som verdifulle. Dei meiner det var positivt at dei ulike aktørane vart lytta til, og at dei fekk øve saman på ein arena der mange ikkje hadde trena saman tidlegare.
Sivilforsvaret etablerte KO for innsatsleiarane frå politi, Heimevernet, brann og redning, ambulanse, helse, Sivilforsvaret. Foto: Håvar Fagerli
– Det er bra og nyttig å øve på det sivilt-militære grensesnittet i praksis. Då får vi utfordra tankeprosessen og kjenne på usikkerheit i praksis, seier sivilforsvarsadjutantane Siri Flatland og Frank Venes.
Siri Flatland og Frank Venes, Sivilforsvaret:
– Slik verda er i dag, er slike øvingar verdifulle for beredskapen i framtida, seier sivilforsvarsadjutantane Siri Flatland og Frank Venes.
– Den viktigaste læringa skjer mellom organisasjonane
Øvingskoordinator Håvar Fagerli meiner mykje av verdien i Nordavind 2026 ligg i det som skjer når ulike organisasjonar skal få eigne system, arbeidsmåtar og fagmiljø til å fungere saman.
– Før øvinga var vi opptekne av at vi skulle lære av kvarandre. Det meiner eg vi verkeleg har gjort. Vi har sett mykje som fungerer godt, men også oppdaga område der vi tenkjer ulikt, bruker ulike omgrep eller ikkje har den same situasjonsforståinga. Det er svært verdifull læring, seier Fagerli.
Han meiner også at planleggingsprosessen har hatt stor verdi. Gjennom nær eitt år med møte og førebuingar har aktørane fått større innsikt i kvarandre sine ressursar, moglegheiter og avgrensingar.
Håvar Fagerli, øvingskoordinator:
– Det viktigaste resultatet er kanskje ikkje éin enkelt ting som skjedde på øvingsdagen, men at menneska og organisasjonane no kjenner kvarandre betre. Vi har fått kontaktpunkt og relasjonar som no er endå sterkare enn tidlegare. Den dagen noko alvorleg skjer, startar vi derfor ikkje på null, seier Fagerli.
Læringa skal takast vidare
Allereie same ettermiddag som øvinga vart avslutta, møttest aktørane til ei felles evaluering i Måløy rådhus.
Her kom det fram konkrete erfaringar knytte til mellom anna informasjonsdeling, samband, rolleforståing, felles situasjonsforståing og korleis ressursane til dei ulike aktørane kan nyttast best mogleg.
Det overordna målet for Nordavind var å øve i gråsona mellom fred og krig og avdekke utfordringar når sivilsamfunnet og Forsvaret skal samhandle. Foto: Håvar Fagerli
– Ei øving skal ikkje vere ei framsyning der alt går perfekt. Ho skal utfordre oss og avdekkje det vi kan bli betre på. Dersom vi tek læringa med oss vidare, har øvinga gjort jobben sin, seier Håvar Tandstad.
Nordavind 2026 vart gjennomført i Totalforsvarsåret 2026, der samarbeid mellom sivile og militære ressursar står sentralt.
– Vi starta planlegginga med eit mål om å bli betre til å løyse oppdrag saman. Etter Nordavind kjenner vi kvarandre betre, vi veit meir om kva dei andre kan bidra med, og vi veit meir om kva vi sjølve må utvikle. Det er eit veldig godt utgangspunkt for det vidare
samarbeidet, seier Håvar Fagerli.
